قانون مدنی ؛ موسسه حقوقی بیگدلی وکیل خوب تهران

قانون مدنی حسن بیگدلی

قانون مدنی جزو مهم ترین قوانین  موجود در کشور است که در این مطلب موسسه حقوقی حسن بیگدلی با ادبیاتی عامیانه و ساده به بررسی کلیات آن پرداخته است. قانون مدنی مجموعه‌ای از مواد قانونی است که اساسی‌ترین قواعد قانونی حاکم بر ارتباطات اشخاص با یکدیگر را در جامعه بیان می‌کنند.

شاید باورتون نشه که قانون مدنی بعد از قانون اساسی که قانون مادر نامیده میشه و جزو مهمترین قوانین کشور هستش، قانون مدنی قانون ریشه ای و اساسی ترین قانون است که به نوعی در بیشتر مسائل حقوقی به این قانون استناد میشه و خیلی کاربردی هستش.

در این مقاله می خواهیم به بررسی اجمالی و کلی این قانون بپردازیم و ببینیم اصلا قانون مدنی کی تصویب شده و چه مقررات در آن وجود داره و مهمترین قوانین و مواد قانون مدنی چی هستش. قانون مدنی فعلی ایران یک مقدمه و سه جلد تشکیل شده است که مقدمه این قانون از ۱۰ تا ماده تشکیل یافته.

ابتدای تصویب قانون مدنی برمیگرده به سال ۱۳۰۷ که بعد از این مواد مختلف از قانون مدنی یا کلا حذف شده یا بعضی اصلاح شده ویا تغییر پیدا کرده وگاها می‌بینیم که بعضی از مواد در طول سالهای گذشته به قانون اضافه شده در زمان تنظیم مقاله تعداد موادی که در قانون مدنی وجود دارد ۱۳۳۵ ماده کانونی هست و چند تبصره و چند الحاقیه هم دارد. مقدمه قانون مدنی ۱۰ قانون هستش که مربوط می شود به قراردادهای خصوصی

متن ماده ی ۱۰ از این قرار است :

قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نمودند در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد نافذ است. ماده ۱۰ خیلی کاربردی است و در حکم دادگاه و در لوایح وکلا و در قراردادهای مختلف به این ماده استناد میشه. نکته ای که در مورد این ماده وجود دارد که قانونگذار بعضی از قراردادها را آمده تعریف کرده و برای اونها چارچوب و شرطو شروط قانونی تعیین کرده که اصطلاحاً به این قراردادها قراردادهای معین گفته می‌شود.

یعنی قانونگذار تعیین کرده که عقد بیع چیه؟ قد اجاره چیه؟

و چه شرایطی دارد یا عقد نکاح یا همان عقد ازدواج به شکل هست و چه شرایطی داره وطرفین قرارداد چه جوری باید قرارداد ازدواج و عقد رهن رو تنظیم کنن و به شروط اون وفادار باشند. ولی در زندگی اجتماعی بسیاری از قراردادها وجود دارد که در قانون پیش‌بینی نشده یا بعداً به وجود آمده است.

مثلا قراردادهای راجع به طراحی و ساخت اپلیکیشن قراردادهای مربوط به اینترنت و هر آنچه که در حال حاضر وجود دارد قبلا در قانون وجود نداشته و برای اینکه مشکلی پیش نیاد این موارد در ماده ۱۰ قانون مدنی به صورت کلی عنوان شده و گفته تا زمانی که این قراردادها مخالف صریح قانون نباشه درست هستش و قانونگذار از این قراردادهای به اصطلاح غیرمعین حمایت می‌کند.

جلد اول قانون مدنی هم در مورد انواع مالکیت و در مورد چارچوب‌های قانونی اموا صحبت میکنه و در ماده ۱۱ و ۱۲ از اموال منقول و غیرمنقول صحبت شده و به صورت خلاصه همیشه گفت. اموال منقول اموالی هستند که قابل جابجایی از جایی به جای دیگر هستند.

ولی اموال غیرمنقول چنین خاصیتی ندارند و اصطلاحاً ساکن هستند و قابل نقل وانتقال نیستند معمولاً ملک و ساختمون جزء غیرمنقول محسوب می‌شود دراین مواد به شرایط انواع اموالاموال مجهول المالک اموال پیدا شده اموال عمومی پرداخته میشه. یکی از حساس ترین و دقیق ترین موادی هستش که یک وکیل خوب لازم است که به این موارد توجه کنه و آنها را به صورت عمیق مطالعه و درک کنه و آنها را به موکلش منتقل کنه

در ادامه مواد قانون مدنی میرسیم به مواد ۴۰و ۴۱ که راجع به انواع حق صحبت میکنه. مثل حق انتفاع حق ارتفاق حق رقبا حق سکنی که هرکدوم موارد و شرایطی دارد که از مواد مهم قانون مدنی حساب میشن. در مبحث دوم از جلد اول مقررات کلی راجع به وقف تصویب شده و مورد بررسی قرار گرفته. مواد ۵۵ قانون مدنی تا مواد ۹۱ قانون مدنی  در مورد وقف صحبت شده. مهمترین نکته در مورد این وقف این که فروش مال موقوفه جز در موارد خیلی خیلی استثنایی جایز نیست و باطل هستش. یکی دیگه از قسمتهای مهم قانون مدنی مربوط میشود به عقود و الزاماتِ آنها که در قسمت دوم و باب اول مورد بررسی قرار گرفته. شروع عقود و تعهدات به طور کلی از ماده ۱۸۳ استارت خورده و به جرات میشه گفت که این مواد جزء مواد اساسی و ریشه‌ای قانون مدنی و سایر قوانین محسوب میشه و در احکام دادگاهها و در لوایح وکلا به این مواد خیلی خیلی استناد میشه و بهتر است که دانشجویان حقوق و وکلای دادگستری به این مواد بسیار توجه کنند و کتاب‌های مختلفی که در رابطه با تشریح و تفسیر این مواد قانون مدنی نوشته شده توجه کنند.

هنر وکیل خوب آن است که مواد خام هر قانونی مخصوصا قانون مدنی را با واقعیات جامعه با مشکلات و قراردادهای مردم تطبیق بده و گره مشکلات آنها رو باز بکنه. به نوعی در ماده ۱۸۴ اومده گفته که حقوق و معاملات اقسام ذیل منقسم میشود:

 لازم

جایز

خیاری

منجز و معلق

که هر کدام از اینها تعاریف و تفسیرهای خودش داره که در مقالات بعدی به آنها پرداخته میشه. ماده ۱۹۰ قانون مدنی را هم می‌توانیم بگوییم که یکی از مهمترین و ریشه‌ای ترین  مواد قانون مدنی هست که در آن به شرایط اساسی صحت همه ی معاملات پرداخته شده که عبارتند از قصد طرفین و رضایت آنها اهلیت طرفین ، موضوع مورد معامله و مشروعیت جهت معامله که در مواد بعدی نسبت به این موضوعات به صورت مفصل صحبت شده است یک بحثی وجود دارد که فقه یا حقوق به عنوان اصل اصالت لزوم. اصل اصالت لزوم به این معنا هستش که وقتی یک قراردادی به صورت قانونی و شرعی انجام میشه و منعقد می شه مفاد قرارداد،شروط قرارداد بین طرفین قرارداد و یا نماینده آن ها و ورثه ی آنها قائم مقام آنها باید اجرا بشه و باید از آن تبعیت بشه به این میگن اصل اصالت لزوم که در ماده ۲۱۹ قانون مدنی به آن اشاره شده و گفته می‌شود که عقودی که بر طبق قانون واقع شده باشد  بین متعاملین و قائم مقام آنها لازم اتباع است مگر به. به رضای طرفین اقاله یا به علت قانونی فسخ شود

مواد ۲۳۲ تا ماده ۲۴۶ به اقسام شرط پرداخته و اینکه چه شرط مورد قبوله و چ شروطی باطل هست  پرداخته میشه. که مجموعه این مواد هم جزو مهمترین مواد قانون مدنی هستند. در فصل پنجم به معاملات فضولی پرداخت میشه معاملات فضولی معمولاً به آن دسته از معاملات و قراردادها گفته میشه که طرف خودش مالک نیست و اجازه هم از طرف مالک برای انجام معامله نداره که قانونگذار آمده در مورد این معاملات صحبت کرده و آثار قانونی قراردادها را در مواد مختلفی توضیح داده است که در خصوص قراردادهایی که راجع به این نوع معاملات تنظیم میشه توجه بیشتری به این مواد بشه. مباحث مربوط به سقوط تعهدات از ماده ۲۶۴ شروع میشه و تا ماده ۳۰۰ ادامه پیدا میکنه که

این موارد به بحث

ایفای به تعهد

اقاله

ابراء

تبدیل تعهد

تهاتر

مالکیت ما فی ذمه

پرداخته میشه و جزئیات هر یک از اینها رو قانونگذار مورد بررسی قرار می‌دهد که در مقالات بعدی به صورت کامل در مورد هریک از اینها صحبت خواهیم کرد.

در ادامه بررسی اجمالی قانون مدنی میرسیم به بحث عقود معین که الحق و الانصاف یکی از مهمترین قسمتهای قانون مدنی محسوب میشه. همانطور که قبلاً گفتیم عقود معین اون دسته از قراردادهای هستند که قانونگذار در قانون مدنی به شرایط و خصوصیات و تاریخ آن ها پرداخته و آثار حقوقی آنها را توضیح داده و به چه شکلی این قراردادها منعقد می شوند و چه آثاری دارند. به چه شکلی قابل تشخیص هستند. (وکیل خوب در تهران)

در مورد هر یک از اینها به تفصیل صحبت کرده که اولین بخش از عقود معین به بررسی عقدبیع  یعنی همان خرید و فروش میپردازد که پرونده های بسیار زیادی در محاکم قضایی در دادگستری‌ها در خصوص این مواد بحث شده حکم صادر شده. اشخاص زیادی به استناد این مواد قراردادشون فسخ شده یا حکم علیه شون صادر شده ناراحت شدن خوشحال شدن ولی. به هر حال این قراردادها بر اساس حقوق اشخاص در جامعه تنظیم شده و خیلی خیلی واجب هستش که هر دانشجوی حقوقی و هر وکیل دادگستری که می خواهد بر او صفت وکیل خوب را نامگذاری کنند حتماً به این قسمت از حقوق مدنی و عقود معین اشراف کامل داشته باشد. از موارد اختلافی قانون مدنی ماده ۳۵۵ قانون مدنی هست که در مورد کسر مساحت مبیع صحبت می‌کند در این ماده کلی احکام داریم و کلی بحث و تبادل نظر صورت گرفته است

یکی از قسمت‌های مربوط به عقد معین مربوط می‌شود به بحث خیارات. خیارات یعنی اختیاراتی که قانون گذار به خریدار و فروشنده می دهد که بر اساس آن و در چارچوب این قانون بخواهد قرارداد خودشو رو فسخ کند که این بحث خیارات از ماده ۳۰۶ شروع میشه و انواع و اقسام خیارات را به بحث خیار مجلس

خیارحیوان

خیار شرط

خیار تاخیر ثمن

خیار رویت و خیار وصف

خیار قبن

خیار عیب

خیار تدلیس

خیار تبعض صفقه

و خیار تخلف شرط

تقسیم‌بندی کرده و هرکدام از این خیارات دارای شرط و شروط مخصوص بخود هست. دومین مورد از عقود معین بحث اجاره هستش که قانونگذار به آن پرداخته و عقد معاوضه که هر کدوم شرط و شروط های خودشان دارند

بحث اجاره به :

 اجاره ی اشخاص

اجاره اشیا

و اجاره حیوان

 پرداخته میشه و شرط و شروط های خاص خودش رو داره  در مورد املاک هم باید بگوییم که قوانین مادر و ریشه ای مربوط به اجاره در قانون مدنی اومده

ولی در مورد مسائل خیلی جزئی املاک قوانین روابط موجر و مستاجر که بارها اصلاح شده و خودش یک قانون  خاص هست که دانشجویان و اشخاص علاقمند می توانند به این قوانین را مراجعه کنند. عقد مزارعه و عقد مساقات از جمله عقود معینی هستند که در قانون مدنی در مورد آنها صحبت شده عقد جعاله که در آن طبق قانون مدنی شخصی به ازای اجرت معلوم در مقابل عملی را ملتزم میشه اعم از اینکه طرف معین باشه یا غیرمعین و عقد شراکت ازجمله عقود معینی هست که قانون مدنی در ۵۷۱ و موارد بعد از اون به بررسی عقد شراکت و احکام شراکت پرداخته. در مورد شرکت‌های تجاری و حقوق سهامداران حقوق شرکا باید به قانون تجارت مراجعه بشه و همانطور که در صدر مقاله عنوان شد قوانین مربوط به جزئیات بیشتر در قوانین خاص مورد بررسی قرار می گیرد

عقد ودیعه

عقدامانت

عقدعاریه

عقد وکالت

عقد رهن

عقد حواله

و… عقود معین دیگری هستند که در مواد بعدی قانون مدنی از آنها صحبت شده. یکی دیگر از مواردی که در قانون مدنی به آن پرداخته شده بحث اخذ به شفعه هستش. اخذ به شفعه عبارت است از اینکه یک مال غیر منقولی که قابلیت تقسیم داره و دو تا شریک بیشتر نداره و اگر هریک از این شریک ها بخواد مال مشاعی خودش رو به کسی دیگر بفروشه یا قصد فروش داشته باشه شریکش الویت داره و اگر این معامله صورت بگیره شریک دیگر میتونه به استناد اخذ به شفعه فسخ این قرارداد رو درخواست کنه وخودش سهم شریک دیگر رو بگیره. در مورد عقد وصیت هم در ماده ۸۲۵ و مواد بعدی قوانین و مواردی تصویب شده و در مورد وظایف موصی در مورد تکالیف ورثه در مورد ثلث امواد. در مورد موصی له قانونگذار موادی را تصویب کرده که از حوصله این مقاله خارج است. باید بگویم در مورد وصیت و قوانین راجع به ارث باید به قانون خاص دیگری به نام قانون امور حسبی مراجعه بشه. وکلای خوب معمولاً قانون مدنی را در کنار قوانین خاص خود بررسی می‌کنند و از هیچ کدام از اینها غافل نمی شود به طوری که در خصوص قوانین وصیت و ارث حتماً باید به قانون امور حسبی مراجعه بشه و مواد خاص و مواد ویژه ی این دو قانون مورد بررسی قرار بگیرد. مباحث مربوط به ارث و طبقات مختلف ارث و وراث هم در قانون مدنی از ماده ۸۶۱ مورد بررسی قرار گرفته. مهمترین ماده ای که می شود در خصوص ارث به آن  اشاره کرد ماده ۸۶۸ است که  در آن عنوان شده که مالکیت ورثه مستقر نمی‌شود مگر پس از ادای حقوق و دیونی که به ترکه ی میت تعلق گرفته و منظورقانونگذار این است که اگر کسی فوت کنه و از او اموالی باقی بمونه اول باید دیون و بدهی های اون به اشخاص حقیق و حقوقی پرداخت بشه و اگر چیزی باقی ماند ورثه از باقیمانده ی اموال ارث خواهند برد. (وکیل خوب تهران موسسه حقوقی بیگدلی)

و این ماده ی خیلی مهمی هستش. در مورد غایب مفقوالاثر صحبت میکنه در مورد این که چه چیزهایی باعث میشه که اشخاص ارث نبرند. شرط اصلی ارث بردن  زنده بودن وارث در زمان مرگ میت هست. همچین امده صحبت کرده اگر قتلی صورت بگیره. قاتل دیگه جزء ارث بر ها نیست. همچنین گفته که کافر از مسلمان ارث نمیبره. مباحث مربوط به لعان. حجب. طبقات ارث و درجات ارث صحبت می‌کند. قوانین راجع به ارث که در قانون مدنی آمده از فقه گرفته شده و به صورت تفصیلی تمام فرضیاتی که ممکن است در بین ورثه به وجو بیاد مورد بررسی قرار گرفته. در ادامه ی قانون مدنی قانونگذار نسبت به اهلیت اشخاص،  تابعیت افراد اظهار نظر کرده و قوانین و مقررات مربوط به شهروندانی که در خاک ایران یا در خارج زندگی میکنندیا به دنیا میان مواردی رو تصویب کرده.  ایرانیانی که افراد خارجی ازدواج کرده اند. یا خارجی‌هایی که با ایرانی جماعت ازدواج می‌کنند و در مورد بچه هاشون قانونگذار موادی تصویب کرده که بهتر است که وکیل خوب و دانشجویان  حقوق حتما به قوانین راجع به اتباع قوانین وزارت امور خارجه و قوانین مرتبط هم مراجعه می‌کند کلیات در قانون آمده.

 قسمتی از قانون مدنی مربوط به سه جلد ثبت احوال و ثبت ولادت بخشی برای بحث تولد ازدواج طلاق فوت پرداخته و بهتر است که برای تحقیق و اطلاع تخصصی به قانون ثبت احوال مراجعه بشه که در این قانون به صورت تخصصی نسبت به امور ثبت احوال و سه جلد احوال پرداخته شده. قانون مدنی در مواد ۱۰۰۲ و ۱۰۰۳در ادامه به مباحث مربوط به اقامتگاه اشخاص پرداخته و قوانین مهمی در این مورد تصویب کرده است نکته مهم مربوط می‌شود به ماده ۱۰۰۳ قانون مدنی که عنوان داشته هیچکس نمی‌تواند بیش از یک اقامتگاه داشته باشد.

قانون حسن بیگدلی

که این ماده به صورت کلی هست و قوانین خاصی هم نسبت به این موضوع مثل قانون آیین دادرسی مدنی مواد دیگری تصویب کرده‌اند که در جای خود مورد بررسی قرار می گیرد. در ماده ۱۰۰۵ عنوان شده اقامتگاه زن شوهردار همان اقدامتگاه شوهر است و این ماده در بعضی از مواقع مورد چالش قرار می‌گیرد.

کتاب پنجم در مورد غایب مفقودالاثر یعنی کسی که غیبت داشته حضور پیدا نکرده مدتی است از جامعه و خانواده دور شده و هیچ خبری از آن نیست و در مورد اینکه چه قوانین و مقرراتی نسبت به غایب مفقوالاثرباید مورد بررسی و اجرای واقع بشه در این قسمت از قانون مدنی به اون پرداخته شده که بسیار شیرین و دقیق و حساسی هستش.

کتاب هفتم در باب نکاح و طلاق است و در خصوص قوانین راجع به حقوق خانواده شامل مهریه نفقه اجرت المثل طلاق و مباحث خواستگاری ارث  زن و شوهر از همدیگر و سایر جزئیاتی که وجود دارد. حقوق و تکالیف زن و شوهر نسبت به هم صحبت کرده. یکی از قوانین مکمل قانون مدنی در رابطه با ازدواج قانون حمایت خانواده است که در سال ۱۳۵۳ تصویب شده است. مباحث مربوط به ولایت قهری

جد پدری

بحث نسب

بحث حقوق و تکالیف قیم

در مورد حقوق و تکالیف اشخاص غیر رشید

اشخاص مجنون و اشخاص دیگر در ادامه قانون مدنی صحبت شده است که قوانین مکمل این قسمت از قانون مدنی در قانون امور حسبی مورد بررسی قرار گرفته است.

جلد سوم قانون مدنی هم به بحث ادله ی اثبات دعوا پرداخته که جزء قوانین بسیار مهم و حساس هستند و مباحثی مثل:

 اقرار

اسناد کتبی

شهادت

امارات

قسم  که جز دلایل اثبات دعوا محسوب میشن مورد بررسی قرار گرفته. مهم‌ترین دلایل اثبات  بحث اقرار هستش که خیلی مهم است که بسیار مورد توجه وکلا و قضات و دادگاه ها قرار می گیرد

 قسمتی از مباحث مربوط به اسناد در سال‌های اخیر نقض شده و قوانین دیگری به جای آن ثبت کرده از موارد مربوط به شهادت شهود که حذفیاتی داشته داشتن مثل ماده:

۱۱۰۶

۱۳۰۷

۱۳۰۸

 ۱۳۱۰

 ۱۳۱۱

این قوانین که قبلا تصویب شده بود در سال ۶۱ به جهت مخالفت با شرع حذف گردید. آخرین ماده ی قانون مدنی هم ماده ی ۱۳۳۵ میباشد که عنوان میدارد : توسل به قسم زمانی ممکن است که دعوای مدنی در نزد حالکم به موجب اقرار یا شهادت یا علم قاضی  برمبنای اسناد و امارات ثابت نشده باشد. در این صورت مدعی می تواند حکم دعوای خود را که مورد انکار مدعی علیه است منوط به قسم نماید. در قانون آیین دادرسی مدنی به صورت مفصل در مورد

ادله ی اثبات دعوا

 دلیل

اقرار

اسناد

صحبت شده است که بسیار مفید است که دانشجویان حقوق و افرادی که علاقه به تحقیق دارند و وکلای خوب و با تجربه به قانون آیین دادرسی مدنی در این حوزه مراجعه کنند و با تطبیق این قوانین با قانون مدنی در رابطه با ادله ی اثبات دعوا نتیجه ی خوبی را برای خود رقم بزن. امیدوارم از این بررسی اجمالی قانون مدنی نهایت استفاده را برده باشید شما را به خدای حکیم می سپاریم.

برای خواندن مطالب بیشتر  از وبسایت حقوقی حسن بیگدلی وکیل خوب در تهران  دیدن کنید.

Tags: , ,

Related Posts

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

فهرست